درې ورځې تر مخه مې مور يوې تورې ګړندۍ بلا چيته پيته کړه او زما دا غوولې پښه يې هم راته له زنګانه ښکته غوټه ماته کړه . له ډېره درده په کړنجلو شوم ، بېرته راوګرځېدلم، چې د تورې بلا بچی په چيغه زما ډډې ته سم ودريد، زړه مې دربېده، لکه چې د خپلې مور په ننګه راغلی وو، له ډېرې وېرې مې د بلا د بچي له مخې منډه کړه،، بلا ښېرې او ښکنځلې مې وکړې او بېرته د سړک دې غاړې ته راغلم .

د درد له لاسه مې اوښکې وچې شوې وې، نږدې ډېران ته مې منډه کړه او پکې شته کوډلې ته ننوتم. همدا کوډله يادوم چې دا اوس پکې پروت يم . دا کوډله چې يوازې څلور ديواله ده زما او د مور او زما په شان د هغه تک تور دوه پښي چې پوټکی يې پياړمې، پياړمې، پرې زنګيږي، ځانګړی وږم لري، او ښه دا چې ما او مور مې هېڅ نه ازاروي شريکه کوډله ده .

پښه مې ډېره خوږيدله، لږ څه مې وڅټله چې ګواکې درد به يې کرار شي، خو څړيکو يې زور واخيسته، زګيروی مې له خولې بېواکه وته . مور را په ياد شوه، سره له ډېره درده مې ځان د کوډلې خولې ته ورساوه، سر مې وويسته او سړک ته مې وکتلې، مور هماغسې چيته، پيته پرته وه، ولې نه راتله؟ هيښ، پيښ پاتې وم، لکه چې ګړندۍ بلاګانې وار نه ورکوي چې راجګه شي، هغه ټولې ګړندۍ ډول، ډول بلاګانې چې مور هره ورځ راښودلې وې او غوږ يې راته تاو کړی وو چې ځان به ترې ساتم اوس د مور پر ډډو او سر تېرېدلې . هک، حيران وم چې مور ولې ځان نه خوځوي؟

نن ورځ سهار مې وليدل چې مور مې پر سړک نه وه خو د پرېوتلو ځای يې له لرې غوړ، پړ ښکارېده. دا درېمه ورځ ده چې د کوډلې لوغړن شريک مې هم نه دی راغلی، نه پوهېږم چې څه به ورپېښ يي، لا هم ورته په تمه يم چې ګواکې را به شي او زه به يې د پښو منځ کې ننوځم، يو څه به تود شم، او ترې پاتې شويو خوسا خوړو باندې به ځان موړ کړم، خو لکه چې نن هم رانشي .

د پښې درد مې لږ څه ښه شوی او دادی ايله بيله مې ګېډې ته پام شو، له سهار راهيسې مې د کولمې پوټکي يو له بل سره نښتي دي، دې ورځو کې ډېران ته پرته له تشو بوتلو او د غوښو په بوي لړلي کاغذونه بل څه نه راځي، د يوه هډوکي د شپېلولو پسې مې سترګې وځي، خدای مه کړه لکه چې د مخامخ کور دننه څوک نازولی پيدا شوی چې زما برخه څټلې ښکاري .

که نن مې د خوراک لپاره څه مينده نه کړل نو مخامخ کور ته به لږ څه ورلنډ شم، ګوندې که کومه ګوله، موله مې په برخه شي . تنده مې هم نه پريږدي، د تندې ماتولو لپاره يو څه د بوتلو په تل کې ښکاري خو را ايستل يې ډېر ګران دي، دا دوه ورځې کيږي چې پرې اخته يم خو شونډې مې پرې لمدې نشوې کړای.  

د پښو ښکالو اورم، دا خو هغه اشنا غږ دی چې ډېران ته پاتې شونې راوړي، خدای وکړي چې بوتلې نه يې او څه د خوراک پکې پيدا شي . وۍ، اخ پښې مې درد وکړ، ظالمه لږ خو پام ساته اوس دې په سر ويشتلی وم، څومره په ضرب يې پاتې شونې راغورځول . اه اوبه دي، ښه ده دا بوتل يې هم مات شوی، زه په قار وم چې ولې يې په ضرب راوغورځاوه. اوف، څه بد بوي لري، رنګ يې د اوبو دی خو بوی يې.... توبه، توبه څنګه توند ده.... دا دوه پښي دا هم خوري؟ ته ودرې چې لږ يې وڅکم، اخ ژبه يې را وسوځوله، څنګه ترخه او تند دي . ورک يې کړه نه يې خورم.... خو تنده به څنګه شي؟ پښه خو مې ياري نه کوي چې له دې ځايه ووځم، هر څه چې دي رنګ خو يې د اوبو ده، راځه چې سترګې پټې کړم او ويې څښم، مور مړې تنده خو به مې لږ ماته شي .

څه کوي؟... سر مې.... راباندې.... ګرځي، ځان مې.... دې ساړو کې تود شو، سترګې مې لکه چې بر...ګې، بر...ګې راوتلي دي . بيخې بل..... ډول ش......وی يم ، زړه مې غواړي.... چې پخپله ل.....کۍ پسې وچورلېږم، د پښ....ې درد مې ل.....ږ نور هم کر....ار شو، خو.... کولمې مې سوځي، ک.....ک...که لږ نورې.... هم ....دا ت.....رخې اوبه وای.... نو .....خوند به يې..... کړی.... وه.

تياره خوره شوې، کېداشي چې له کوډلې وځم، خو وېرېږم چې د پښې خوږ مې بيا پيل نشي . د باندې درز شو لکه چې چا څه پاتې شونې زما له کوډلې بهر وغورځول، ته ودرېږه چې لږ څه ور وڅښېږم. اوف زړه مې بد شو. دباندې هم د ترخو اوبو بوي لګيږي . دا څه ده؟ اوه، اخ پښه مې، دا خو يو دوه پښی ده، نه چې زما شريک به يي، نو ولې بهر پرېوته، او هغه هم داسې په درز؟ راځه چې لږ ورلنډ شم، نه دا خو ښه پاک ستره ښکاري، اوه، دده نه هم د ترخو اوبو وږم لګيږي، نه چې په ده هم سر ګرځېدلی، ستمی هم نه کوي .

بيا د پښو څښهار شو، هاغه دی شريک مې راغی، اوس به يې د خوړلو څه خامخا راوړي يي . دا څه کوي؟ په پراته دوه پښي اخته شو، هر څه يې ترې واخستل، لوڅ لپړ يې کړ، څه کوي....هئ.... ځي...ولاړه!

شريک مې هم ولاړه. ودرېږه چې پراته دوه پښي ته وروڅښېږم، اخ، دې غولې پښې خو.. دا خو ټول غوښې غوندې ښکاري، لږ يې ونه چيچم؟ ګوندې که رښتيا غوښه اوسي . سر مې دروند شو، نه چې ترخو اوبو پسات وکه .

بيا د هماغې ګړندۍ بلا غږ شو چې مور يې راته چيته کړې وه، ځان پټ کړم . دا خو سم زما د کوډلې څنګ کې ورو شوله، اهه.... څه يې راواچول.........، شکر ولاړله . نږدې مې زړه درېدلی وه. ويې ګورم چې څه دي؟ دا خو کڅوړه ده، ته ودرې چې ويې څيرم، د غوښې بو.....ي....سر مې ګرځي، سترګې مې درنې شوې، نور....لکه.... چې.....خو.....ب...

اوه ساړه مې کېږي، لکه چې اوس تياره ټوله شي، سترګې پرانيزم، اوه دا څه دي؟ دې کڅوړه کې خو کوچنی دوه پښی ده، دا خو هم ويده دی، څنګه لوڅ لغړ ده، لکه چې شريک مې دده نه هم جامې ايستلي دي، څه اوږده لکۍ لري خو زما غوندې يې لکۍ شاته نه ده، مخکې يې ده . ښه ده چې تياره کې مې خوړلی نه دی . دده مور هم لکه چې ګړندۍ بلا ترې وړې ده . اوه خدايه بيا د ګړنديو بلاګانو غږ شو، لکه چې ټولې زما د کوډلې په خوا راځي، څه وکړم، وتښتم، پښه مې بيا په درد نشي، خو که يې زه هم چيت، پيت کړم، ځه چې تښتم .

پښه مې خوږيږي، خو ښه ده چې له خپلې کوډلې وتښتېدم، هلته يې څه غوبل جوړ کړ، دواړه لوڅ لپړ دوه پښي، غټ او کوچنی، دې راغلو دوه پښو وپوښل او ګړنديو بلاګانو ته يې وخېږول، دا دواړه يې چې ولې لوڅ، لپړ کړل او اوس يې ولې بېرته پوښي؟ ولې يې ډېران کې واچول، چې اوس يې اوچتوي؟ دا منډې رامنډې به څه وخت ختمې شي؟ لمر راخېږي، خو ګڼه، ګوڼه ختمه نه شوه. ښه ده چې تښتېدلی وم که نه نو خدايزده دې دوه پښو په ما څه لوبې کولې . دا به ښه يي چې د نږدې کور څنګ سوړې ته ننوزم، که څه هم چې بوين ځای ده خو بيا زما له کوډلې نه اوس خوندي ښکاري .

(پای)

مليار  : د وږي لسمه١٣٨٧

مات چې دې غوښتمه نو دې څه له دومره دنګ کړمه؟

خـــــــدايه دې بد رنګو کې دې زه مين په رنګ کـړمه؟

ما قلــــــــــــندرۍ نه يو دا څيرې ګريوان نه غوښـــــــــته

ډکه مې ځـــــــــولۍ غوښته خو تا سپېره  ملنګ کـړمه

ناست  د زړه محراب کې د انسان په نوم امام لـــــــــرم

ځـــــــکه له کعبې او بتخانې  له دواړو څنګ کـــــــړمه

نور به د عالم د ناموس ســــــــــوک په ټټر نه وهـــــــــم

شين شرنګ د بنګړيو وم خو دغه  درز د جنګ کړمه

يو موټي زړګي  کې د نړۍ د ښــــــــــکلو عشــــق پالم

زهده راته مه وايه چـــــې  پراخه  جهان  تنګ کــــــړمه

پوه يم چې په هوکړه مې کجکول  د غوږو نه لمانځي

لور د شـــــېخ چړي نه به څـــــه تمه د قلنګ کـــــــــړمه

ما بنجاره يو ځلې د ســـــــــترګو په جنګ ولمانځـــــه

دې پيالو د بنګو نه به ځـــــار لاچي لونګ  کـــــــــړمه

د وږي ١٩ مه کال ١٣٨٧

سترګو کې  مې نه بولي  چې  مينه کې يې خړ نشم

مخ قلنګ کې  نه  ښيي  ملنګ  يې  د انګړ  نه شـــم

هسې نه ليدلو يې  چـــــــې  داســـــــــې ليونی کړلم

زړه کې يې که وســــــاتم  وېرېږم چېرې مړ نه شـــــم

ما خـــــــو د شـــــاعر خيال په لاس  ډېره تراشلې ده

خدای وکــــړي چې وځي له انځوره  چاته  پړ نه شم

ګوته مې د زړه د ليونۍ واک کــــې ورکـــــــــړې ده

 ګرم  ښـــــه يم په غم ښه يمه هېڅکله دې وړ نه شـم

ســــتا د  غرنۍ ښکلا ستايلو ته پښـــــــتوښــه ده

ځکه مې قسم کـــــــړی په بل هغې به ګړ نه شـــــــم

د غبرګولي ١٥-١٣٨٧کال

سپېلنی

زه کــــــه سپېلنی نه شـــمه ســــتا کلـــه  نظر شـي مــات

جنګ د توتکيو کـــــې د زړه د باز وزر شـــــــي مـــــــات

ترنګ د رباب ګړز د ډول او شرنګ د جام ته ځکه مرم

نه دي اورېدلي الله هـــــــــو کـــــې   قلــــندر شــــي مات

راشـــــه ساقي  سيند شــــــــــه نور دا لپه لپه مه راځـــــه

لا به هم خمــــــار يي که جامــــــونه په دې سر شـي مات

مست د کوچـــــــانۍ مينې ته دا د مميز  لور څــــــــه ده

دې کې که نشه يې نو په لاس کې به ساغر شــــي مات

دې افغـــــان ګوګل  کې ډېر تېره غشي پڅ شـــــوي دي

 خامخـــــا د ســـــپين او تورلينګيو به لښکر شي مات

ګــــوره ګارګوتي زلفې دې تار پـــــــــــه تار لږ لــــرې کـــــــړه

نه چې دې ځنګله کې مې د خيال د هوسۍ ښکر شي مات

٨-١١-١٣٨٧

کابل ښار

د يارانۍ چرګوړی

ډېر کلونه کېدل چې مرزا اکا مې نه وو ليدلی، خو کله مې چې وليد خدای (ج) شته په ځای مې رانه ووړ. زموږ وروستۍ ليدنه هغه مهال شوې وه کله چې زما خداي (ج) بښلي پلار د مرزا اکا سره په يوه دولتي اداره کې دنده لرله . هغه مهال زه د اتو نهو کلونو وم . هرڅه، هرڅه آباد وو. د غوايي له توغل څخه وروسته، يوه ورځ مرزا اکا زموږ کور ته د خدای پامانۍ لپاره راغی . ما ته داسې ښکارېده چې چېرې په کوم اوږده سفر تللو . د خداي پامانۍ په وخت کې يې په يوه ترخه موسکا کې خپله زړه خبره خو آشنا خبره وکړله، د پلار سره مې غاړه وو، زه يې پر سر ښکل کړم او ولاړ .

وروسته له ډېره عمره مې مرزا اکا وليد. د يوه بل سپين ږيري سره په خبرو بوخت وو. خدای خبر چې په څه غږېدل خو ما همدومره واورېدل چې ويي ويل: د يارنۍ چرګوړي يو چې کله به د چړې سره اشنا کېږو.

د همدې زړې خو آشنا خبرې په اورېدلو مې مرزا اکا ته پام شو. ډېر بدل شوی وو. سلام مې ورواچاوه . زما سلام ته يې ځواب راکړ خو ويې نه پېژندلم . ما پرې غږ وکړ:

-        مرزا اکا! ودې نه پېژندلم؟ اتل يم اتل، د مامور سورګل زوی .

ددې خبرې په اورېدلو سره يې خپل لاس چې رېږدېده، تندي ته څپر کړ، خوله يې جينګه شوه، ما وېل چې خاندي، په سره خوله کې يې ژبه ښورېدله لکه چې الله الله يې وېلې، په مخ کې يې نورې ګونځې هم پيدا شوې، لاسونه يې په زنګونو کېښودل چې راجګ شي، خو مخکې لدې چې له ځاي څخه وښوريږي، ورټيټ شوم، لاس مې ورته ښکل کړل، هغه هم په تندي ښکل کړم او زما د پلار په هکله يې وپوښتل . خو کله چې پدې پوه شو چې پلار مې د پرديو د تالي څټو په جېل کې شهيد کړای شوی وو نو يې ډېر وژړل او په ژړا ژړا کې يې څو ځل وويل:

-        خدای دې وب...ښي... ډېر ښه سړی وو...ځکه خدای (ج) شهادت ور په برخه که... د يارانۍ د چرګوړو همدا پای ده.

 له څه مرکې او کاله ته د تګ  له بلنې وروسته مې مرزا اکا سره مخه ښه وکړه او پداسې حال کې چې د هغه خبره مې په ذهن کې ګرځېدله ( د يارانې د چرګوړو همدا پای دی)  د کور خوا ته روان شوم .

دا خبره ما ډېر پخوا له مرزا اکا څخه په څو څو ځلې اورېدلې وه. د لومړي ځل لپاره مې دا خبره او په اصطلاح ددې خبرې فلسفه  په هغه مېلمستيا کې کومه چې مرزا اکا د خپلې ترفيع په وياړ جوړه کړې وه واورېدله . دغې مېلمستيا ته زه هم د خپل خدای (ج) بښلي پلار سره تللی وم . کله چې ډوډۍ وخوړل شوه يوه تن مېلمه مرزا اکا ته وويل:

-        مرزا صايب، په انګړ خوډېر نور چرګان هم ګرځېدل، او ښايسته چاغ، چاغ هم وو. خو تا داسې مور مړی ډنګر او وچ کلک چرګوړی موږ ته پوخ کړی وو چې  ها د درواغجن خبره هډو د غوښې پته هم پکې نه وه . څلور هډوکي وو، نه چې ها نور چرګان د بل چا دي؟

مرزا اکا وخندل او ځواب يې ورکړ:

-        نه بابا ټول خپل چرګان دي . خو دا چې تاسو وخوړ د يارانۍ چرګوړی وو د يارانۍ. نو ځکه له ډنګر والي سره سره د چړې سره وجنګېده .

د مېلمه سترګې له حيرانتيا ګردې، ګردې شولې او ويې پوښتل:

-        د يارانۍ چرګوړی... پوه نشوم؟   

مرزا اکا په ږيره لاس تېر کړ او ويې ويل:

-        پوه به شې، حالات به دې پوه کړي . کله چې پوه شوې نو شا او خوا ته به دې ډلې، ډلې دغسې د يارانۍ چرګوړي ووينې . ډنګر-ډنګر، وږيِ_او تږي، لغړ، او د ښو په وېش کې له نورو ورستي خو په سرښندنه کې لکه دغه چرګوړی چې موږ تاسو وخوړ له ټولو ړومبي .

مېلمه شا او خوا ته وکتل، سور واوښت او بيا يې وويل:

-        مرزا صايب، زه خو پدې پوښلو او پېچلو پوه نشوم . که ځان باسې بېله خبره ده او که نه نو سم دم مې په زور او زېر پوه که .

نور مېلمانه هم ځير وو، او ما خو غوږونه داسې څک نيولي وو چې ته به وايې چې چا د ښاپېريانو کيسه پيل کوله . خبره هم رښتيا ټولو ته پوښلې ښکارېده . مرزا اکا په ګونډو شو، شمله يې شاته واچوله او ويې ويل:

-        ښه نو... چې اوس مې نه پرېږدی نو غوږ شه . څه موده مخکې زموږ چرګه کړوکه شوه خو د کېنولو لپاره يې هګۍ نه وې . مور مې د همدغې چرګې يوه هګۍ د ماشومانو له ستوني وهلې وه او پټه يې چېرې ساتلې وه . کله چې هلکان د چرګې له کړوکېدلو خبر شول نو دا تابيا يې وکړله چې هر يو به ځان ته يوه هګۍ ترې لاندې ږدي . چا له هټۍ څخه او چا له ګاونډيانو څخه هګۍ راوړلې، په نښه يې کړلې او د چرګې لاندې يې کېښودلې . مور مې هم د چرګې ساتلې اصيله هګۍ را وايستله او د چرګې لاندې يې کړله . لنډه دا چې موده پوره شوه او چرګوړو له هګيو څخه په وتلو پيل وکه .   

هلکانو خپل خپل چرګوړي په نښه کړل . چا يې وزر ورته سور کړ، چا يې سر ورته شين کړ، او چا يې هم په پښه پورې مزی وتاړه . خو د اصلي هګۍ چرګوړی په خپل رنګ، بې نښې پاتي شو . تک ژېړ، ډېر ښکلی .

هلکانو به هره ورځ خپلو خپلو چرګوړو ته خواړه راوړل ، چا به له قصاب څخه د کولمو ټوټې او چا به خوسا ميوې راوړلې . هر يوه به خپل چرګوړی له ډلې بېل کړ او ګېډه به يې  ور مړه کړه . خو پدې منځ کې د چرګې د اصلې هګې چرګوړی خوار وو . کله، کله به داسې هم پېښېده چې هلکانو به له کاله نه وريجې او غنم پټ کړل او خپلو چرګوړو ته به يې موټ، موټ ورکول . نور چرګوړي ورځ په ورځ پړسېدل او غټیدل خو خوارکی اصيل چرګوړی وچ کلک پاتې وو.

کله چې چرګوړي لږ شان غټکيان شول نو هلکانو بله لوبه پيل کړه . هغه داسې چې اصيل چرګوړی به يې راونيوه او نورو چرګوړو ته به يې ښوراوه او کله به چې نور چرګوړي ښه پرې را برګ شول خوارکی به يې ورخوشې کړ. ټولو به پرې راولګولې او اصيل چرګوړی به يې له وهلو په ځغلولو ستړی کړ . پدې ټوګه نور ټول چرګوړي پرې زورور شول . دانې خوړلو ته به يې هم نه پرېښوده . کله به چې چرګې کومه دانه، مانه پيدا کړه او په کړت، کړت به يې بچيان د دانې خوړلو ته بلل نو د مور ميندلې دانه به هم د زورورو خوراک شوه . لنډه دا چې د هلکانو چرګوړي چرګان شول، چرګان نه چې ليوان شول، ليوان. ځينې وخت به يې آن په ما راولګولې . خو خوارکی اصيل چرګوړی لا هماغسې چرګوړی پاتې وو. نورو چرګانو به آذان کولو ته هم نه پرېښوده، نو ځکه يې تر پايه آذان هم زده نګړ .

کله چې ما د مېلمستيا نيت وکړ نو خدای (ج) شته چې غوښتل مې له غټو چرګانو څخه يو حلال کړم . خو د هلکانو چغ جګ شو. نارې، سورې، او ژړاګانې شولې . يوه وېلې چې زما برګی مه حلالوه، بل يې وېلې چې زما سورکی مه حلالوه، او آن يوه خو ويلې چې که زما خړي ته چا ګوتې هم وروړې نو له کوره تښتم .

چاره نه وه، تاسو مې رابللي وئ او زما د عزت خبره وه، اصيل مې راونيوه، چوپه، چوپتيا وه . چا سوڼ هم نه کاوه، د هيچا چغ هم جګ نشو. يوازې د اصيل نارې وې – هغه هم غلې، غلې. ښه وو چې په ژبه يې نه پوهېدم . چاړه مې د اصيل د مرۍ سره آشنا کړه او حلال مې کړ . په غوښه مې تاسو وغولولئ او کولمې يې د نورو چرګانو خوراک شوې . سره لدې چې خوارکی ډنګر وو خو د چړې سره وجنګېده او زما عزت يې بچ کړ . ما سره يې د يارۍ په پاللو کې هېڅ ګيله هم ونګړه، نو ځکه د يارانۍ چرګوړی شو. دا د اصلي هګۍ چرګوړی وو هو ځکه سره له ډنګروالي حلال شو، او هغه نور چې د پردۍ هګيو وو او ګټندويان يې درلودل سره لدې چې چاغ وو او مېلمستيا ته د حلالو جوګه وو حلال نشول .

ددې کيسې په اورېدلو سره چوپه چوپتيا خپره شوه. په پای کې مې خدای (ج) بښلي پلاې سوړ اسويلی وويست  او ويې ويل:

-        مرزا صايب، خدای (ج) شته ددې کيسې په اورېدلو مې ټوله خوړلې ډوډۍ په ګېډه کې تيږه، تيږه کيږي . نه چې کوم وخت انسانان هم لکه دغه د يارانۍ چرګوړی ... توبه...توبه... خدای دې نګړي .

د " چرګان واخلئ، چرګان" نارو مې د چرت مزی وشلاوه. ځير، ځير مې د چرګانو خرڅوونکي ډنګرو، ډنګرو چرګانو ته وکتلې او په غوږونو کې مې د مرزا اکا خبرو انګازې وکړې .

" د يارانۍ د چرګوړو همدا پای دی"

- پای-

١٣٧٧ کال د زمري ١٩مه

 غزل

  غزل

  غزل

د لنډيو شرنګى

په ما تږي دا څه تندر له پاسه پرېوتلى

راكړى جام مې څو ځلې له لاسه پرېوتلى

دا نيم سوى الوى زړه د چا په اور ستي كړم

مجمر د مينې سوړ شو له بړاسه پرېوتلى

ملالې د لنډيو په شرنګي باندې يې جګ كړه

د هسكو برېتور زلمى له اسه پرېوتلى

ملياره په سينه كې دې دا هسې وړې هندارې

د يار ياغي نظر دې له الماسه پرېوتلى